اقتدار صنعتی و معدنی بدون تسلط تکنولوژیک ممکن نیست
مینا جعفری در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به اینکه در تلاطم دگرگونیهای قرن بیستویکم، صنعت فولاد و معادن از یک پیکره سخت و منبعمحور به یک منظومه پیچیده و دانشبنیان تغییر ماهیت داده است،...
مینا جعفری در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به اینکه در تلاطم دگرگونیهای قرن بیستویکم، صنعت فولاد و معادن از یک پیکره سخت و منبعمحور به یک منظومه پیچیده و دانشبنیان تغییر ماهیت داده است، اظهار کرد: روزگاری قدرت یک مجتمع بزرگ صنعتی با تعداد دودکشها و تناژ خروجی سنجیده میشد، اما امروز در جغرافیای نوین اقتصاد جهانی، اقتدار صنعتی در گروی اشراف تکنولوژیک و حکمرانی بر مبنای داده است.
وی افزود: برای کشوری همچون ایران که بر مدار توسعه صنعتی حرکت میکند و قطبهای عظیمی بهویژه اصفهان را در قلب خود جای داده است، عبور از پارادایمهای سنتی و آغوش گشودن به روی لبههای فناوری، نه یک انتخاب تشریفاتی، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقا در بازارهای رقابتی پساجنگ و دستیابی به اهداف عالیه توسعه پایدار است.
همزاد دیجیتال؛ گام تازه فولادسازی به سوی صنعت هوشمند
عضو شورای مرکزی مجمع نمایندگان مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه نخستین لایه از این نوزایش مهندسی، در همتنی مفاهیم صنعت ۴.۰ با فرآیندهای تولید متالورژیک تجلی پیدا میکند، توضیح داد: اکنون در دورانی ایستادهایم که اینترنت اشیا صنعتی (IIoT) و همزادهای دیجیتال، خطوط تولید را به موجوداتی زنده و سخنگو تبدیل کردهاند.
جعفری تصریح کرد: استقرار همزاد دیجیتال در یک مجتمع فولادی به معنای خلق یک نسخه مجازی و دقیق از کوره قوس الکتریکی یا خط نورد گرم است که با استفاده از هزاران سنسور هوشمند، تمامی پارامترهای فیزیکی و شیمیایی را بهصورت لحظهای پایش میکند.
وی ادامه داد: این فناوری نه تنها امکان نگهداری و تعمیرات پیشبینانه را فراهم میآورد و از توقفهای ناخواسته و هزینهبر جلوگیری میکند، بلکه به مهندسان اجازه میدهد پیش از اعمال هرگونه تغییر در خط تولید واقعی، ابتدا آن را در محیط مجازی شبیهسازی کرده و نرخ بهرهوری را به حداکثر برسانند. این سطح از هوشمندی، قلب تپنده حکمرانی مدرن در صنعت است که خطای انسانی را به حداقل رسانده و بهرهوری منابع را در ابعاد کلان ارتقا میدهد.
از احیای سنتی تا متالورژی هیدروژنی؛ جهش کیفیت و کاهش کربن
کارشناس اقتصادی با بیان اینکه در لایه دوم، مهندسی نوین صنایع معدنی با چالش بزرگ پایداری و محیط زیست گره خورده است، گفت: جهان به سرعت به سمت «فولاد سبز» حرکت میکند و پارادایم تولید فولاد بر پایه زغالسنگ و کربن در حال فروپاشی است، بنابراین گذار به سمت متالورژی هیدروژنمحور، انقلابی است که مهندسی مواد و فرآیند را در برگرفته است.
جعفری اظهار کرد: جایگزینی هیدروژن سبز به جای عوامل احیاکننده سنتی در واحدهای احیای مستقیم، نه تنها آلایندگی دیاکسید کربن را به صفر نزدیک میکند، بلکه محصولاتی با درجه خلوص فوقبالا برای صنایع هایتک تولید میکند.
وی افزود: با توجه به الزامات سختگیرانه بینالمللی و مالیاتهای کربن که در آیندهای نزدیک بر صادرات فولاد وضع خواهد شد، بومیسازی تکنولوژیهای تولید هیدروژن و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در زنجیره فولاد، تنها راه تضمین تراز تجاری مثبت در این حوزه است.
عضو شورای مرکزی مجمع نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: این یک جهش مهندسی از تولید آلاینده به تولید پاک است که وجهه بینالمللی صنعت ایران را در تراز جهانی بازسازی میکند، همراستا با این تحولات در بخش تولید، لایه سوم نوزایش در اعماق زمین رخ میدهد.
انقلاب داده در معدن؛ کشف دقیقتر با الگوریتمهای هوشمند
جعفری پیرامون اینکه با پایان یافتن دوران معادن سطحی، مهندسی معدن در کشور ناگزیر به کوچ به سمت معدنکاری عمیق و هوشمند است، توضیح داد: در اعماق بالای هزار متر، جایی که شرایط محیطی برای حضور مستقیم انسان دشوار و پرخطر است، رباتیک زیرزمینی و ماشینآلات خودران بهعنوان بازوان توانمند صنعت ظاهر میشوند.
وی یادآور شد: استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی برای تحلیل دادههای ژئوفیزیکی و مدلسازی سهبعدی کانسارها، ضریب ریسک اکتشاف را کاهش داده و دقت استخراج را افزایش میدهد.
کارشناس اقتصادی گفت: معدنکاری نوین دیگر با بیل و کلنگ تعریف نمیشود، بلکه با پهپادهای نقشهبردار و حفارهای خودکاری شناخته میشود که از طریق اتاقهای کنترل راه دور هدایت میشود، این زیرساختهای تکنولوژیک بدون یک نظام حکمرانی دادهمحور ابتر خواهند ماند.
جعفری با اشاره به اینکه لایه چهارم این تحول، بازآفرینی ساختار مدیریتی بر پایه شفافیت و تحلیلهای کوانتومی است، اظهار کرد: حکمرانی هوشمند یعنی عبور از مدیریت شهودی و سلیقهای به سمت مدیریتی که در آن هر تصمیمِ راهبردی، از خرید مواد اولیه تا استراتژیهای فروش، برپایه تحلیلهای واقعی استخراج شده از سامانههای یکپارچه (ERP) اتخاذ میشود.
وی افزود: این فناوری با ایجاد شفافیت مطلق در زنجیره تأمین و توزیع، مانع از نشت منابع مالی شده و امکان فسادستیزی سیستمی را در لایههای مختلف سازمان فراهم میآورد. مدیریتی که به سلاح تحلیل داده مجهز باشد، میتواند نوسانات بازار را پیشبینی کرده و با چابکی تمام، سازمان را در برابر تکانههای ارزی و اقتصادی مصون نگاه دارد.
از قطعهسازی تا طراحی فناوری؛ مسیر استقلال صنعتی
عضو شورای مرکزی مجمع نمایندگان مجلس شورای اسلامی، لایه پنجم و بنیادین این دکترین را حرکت از قطعهسازی به سمت خلق دانشافزار و طراحی پایه برشمرد و تصریح کرد: نوزایش مهندسی زمانی تکمیل میشود که از مصرفکننده تکنولوژی به صاحب تکنولوژی تبدیل شویم.
جعفری ادامه داد: بومیسازی لایسنسهای پیچیده در حوزههایی همچون بازیافت حرارتی، تصفیه پسابهای صنعتی با رویکرد تخلیه صفر (ZLD) و تولید فولادهای آلیاژی خاص، نشاندهنده بلوغ مهندسی یک ملت است، ایجاد اکوسیستمهای نوآوری و پیوند استراتژیک میان دانشگاههای فنی و غولهای صنعتی، بستری را فراهم میآورد که در آن نخبگان کشور به جای مهاجرت، به معماران ایران نوین تبدیل شوند.
وی توضیح داد: نتیجه این تحولات، تولد صنعتی است که نه تنها ستون فقرات اقتصاد ملی را مستحکم میکند، بلکه بهعنوان یک نیروی دیپلماتیک در عرصه بینالمللی ظاهر میشود، صنعت فولاد و معادن ایران در سایه این رنسانس تکنولوژیک، به جایگاه واقعی خود در زنجیره ارزش جهانی باز خواهد گشت.
کارشناس اقتصادی گفت: با تکیه بر دانش فنی، اراده پولادین و حکمرانی هوشمند، نشان خواهیم داد که صنعت ایرانی میتواند در عین حفظ اصالت و هویت خود، پیشرفتهترین استانداردهای مهندسی جهان را به چالش بکشد.
جعفری خاطرنشان کرد: افق پیشرو، افق اقتدار فناورانه است؛ جایی که در آن نام ایران با کیفیت، شفافیت و نوآوری در صنعت جهانی گره خورده است. این مانیفست نوین، نقشه راهی است برای نسل جدید مدیران و مهندسانی که میخواهند با ابزار تکنولوژی، فردایی روشنتر برای میهن رقم بزنند، ما نه تنها برای تغییر آمادهایم، بلکه خود معماران این تغییر بزرگ در قلب تاریخ صنعتی کشور خواهیم بود.