ماهی های «پری» در نفس های آخر دریاچه جان می دهند

اطلاعات نوشت: برداشت بی‌رویه آب و رعایت نکردن الگوی کشت در منطقه ماهنشان استان زنجان در حالی سبب خشک شدن مساحت زیادی از دریاچه پری خندقلو  و تلف شدن هزاران قطعه ماهی شده است که طی سال های گذشته مسئولان ذیربط هیچ اقدامی برای توقف این روند انجام نداده اند و اکنون هم این زیستگاه به حال خود رها شده است.

دریاچه پری، یکی از منابع آبی و زیست‌بوم‌های ارزشمند منطقه، این روزها حال خوشی ندارد. کاهش شدید سطح و حجم آب، سایه خشکسالی کامل را بر پهنه آبی آن انداخته است؛ بحرانی که بنا بر نظر کارشناسان، حاصل ترکیب سوءمدیریت منابع آبی، توسعه غیرکارشناسی کشاورزی و کاهش ورودی آب به این دریاچه طبیعی است.

طی سال‌های گذشته، برخی کشاورزان از مناطق دیگر استان و یا استان‌های دیگر با خرید زمین‌های کشاورزی منطقه خندقلو اقدام به کشت محصولات آب بر با وسعت بالا و همچنین بدون رعایت حقابه زیست‌محیطی، اقدام به اضافه برداشت آب از دریاچه پری (خندقلو) کرده‌اند.

نصب چندین ایستگاه پمپاژ غیرمجاز در حاشیه دریاچه و تبدیل زمین‌های بایر به مزارع پرمصرف، بدون مطالعه ظرفیت آبی منطقه فشار مضاعفی بر منابع محدود آبی وارد کرده است. توسعه نامتوازن کشاورزی فقدان پایبندی به الگوی کشت متناسب با اقلیم سبب شده است محصولات با نیاز آبی بالا از جمله سبزیجات و صیفی‌جات خارج از فصل در محدوده دریاچه کشت شود.

با توجه به شرایط کم‌آبی موجود، روند کشت محصولات آب بر در منطقه افزایش یافته و مصرف آب فراتر از توان طبیعی دریاچه بوده، علاوه بر برداشت‌های بی‌رویه، کاهش محسوس ورودی آب به مخزن دریاچه هم عامل مهمی در روند خشکی است.کاهش بارندگی، تغییر اقلیم، ساخت سدها و بندهای انحرافی در بالادست و برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، تغذیه طبیعی دریاچه را مختل کرده است.از سویی دیگر کاهش بارندگی، تغییر اقلیم، احداث سدها و بندهای انحرافی در بالادست و برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، تغذیه طبیعی دریاچه را مختل کرده است که اگر برداشت‌های غیرمجاز متوقف نشود، در آینده‌ای نزدیک شاهد نابودی کامل این اکوسیستم خواهیم بود.

دریاچه پری اکنون در شرایط بحرانی قرار دارد، لذا توقف فوری برداشت غیرمجاز و جمع‌آوری ایستگاه‌های پمپاژ غیرقانونی، اجرای الگوی کشت علمی و پایدار متناسب با اقلیم، احیای مسیرهای ورودی آب و جلوگیری از انحراف جریان‌های بالادست، استفاده از سامانه‌های پایش هوشمند برای کنترل برداشت‌ها و آموزش و ترویج روش‌های نوین آبیاری برای کاهش مصرف آب از راهکارهای مهم برای نجات دریاچه  پری است.

مدیریت نادرست منابع آب  

دهیار روستای پری نسبت به کاهش چشمگیر حقابه دریاچه طبیعی دریاچه پری   و پیامدهای ناشی از آن از جمله خشکی آن و تلف شدن هزاران ماهی هشدار می دهد و بر لزوم رعایت الگوی کشت و مدیریت علمی منابع آبی تأکید می کند.

ادریس ولیزاده در گفتگو با مهر با اشاره به این که در فصل غیر زراعی، انتقال آب به دریاچه به‌طور کامل انجام نشده است، ادامه می دهد: حقابه‌ای که به دریاچه می‌رسد، فقط سهم حقابه روستاهای پری و خندقلو است که کافی و پاسخگوی نیازهای زیست‌محیطی نیست.

وی با بیان این که حقابه روستای میانج هم باید به دریاچه برسد، ادامه می دهد: اما در کنار این مساله، افزایش چشمگیر مساحت آبیاری تحت فشار در روستای پری و خندقلو و روستاهای اطراف سبب افزایش مصرف آب و کاهش ورودی آب به دریاچه شده است. این شرایط منجر به نابودی زیستگاه‌های ماهی در دریاچه شده است و تا کنون حدود ۱۵تا ۲۰هزار قطعه ماهی تلف شده‌اند.