واقعهای که تاریخ را تغییر داد؛ درباره مباهله چه میدانید؟
به گزارش مشرق و به نقل از اطلاعات نیوز، واقعه مباهله یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ اسلام است که در آن حقانیت پیامبر اکرم(ص) و جایگاه ویژه اهلبیت(ع) به روشنی آشکار شد. این رویداد که در سال دهم هجری...
به گزارش مشرق و به نقل از اطلاعات نیوز، واقعه مباهله یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ اسلام است که در آن حقانیت پیامبر اکرم(ص) و جایگاه ویژه اهلبیت(ع) به روشنی آشکار شد. این رویداد که در سال دهم هجری و در اواخر عمر رسول خدا(ص) رخ داد، نهتنها در منابع شیعه، بلکه در بسیاری از منابع معتبر اهل سنت نیز نقل شده و از مهمترین فضائل اهلبیت(ع) به شمار میرود.
ماجرای مباهله چیست؟
ماجرا از آنجا آغاز شد که گروهی از مسیحیان نجران، منطقهای در جنوب شبهجزیره عربستان، برای گفتوگو با پیامبر اسلام(ص) به مدینه آمدند. این هیأت که متشکل از بزرگان و دانشمندان مسیحی بود، درباره حقیقت حضرت عیسی(ع) با پیامبر(ص) به بحث و مناظره پرداخت. آنان بر الوهیت حضرت عیسی(ع) تأکید میکردند و معتقد بودند که چون او بدون پدر متولد شده، فرزند خداست.
پیامبر اکرم(ص) در پاسخ، با استناد به وحی الهی فرمود که خلقت حضرت عیسی(ع) همانند خلقت حضرت آدم(ع) است؛ همانگونه که خداوند آدم را بدون پدر و مادر آفرید، عیسی(ع) را نیز بدون پدر خلق کرد و این امر دلیلی بر خدایی او نیست. با این حال، هیئت نجران بر عقیده خود پافشاری کرد و حاضر به پذیرش استدلالهای پیامبر(ص) نشد.
آیه مباهله
در این هنگام، آیه مباهله نازل شد و خداوند به پیامبر فرمان داد که اگر آنان همچنان بر مخالفت خود اصرار ورزیدند، به مباهله روی آورند. خداوند در آیه ۶۱ سوره آلعمران میفرماید که «فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَی الْکَاذِبِینَ.»
بر اساس این فرمان الهی، قرار شد دو طرف با نزدیکترین افراد خود حاضر شوند و از خدا بخواهند که دروغگویان را مورد لعنت و عذاب قرار دهد.
تعجب مسیحیان نجران از دیدن پیامبر(ص) و اهل بیتش
روز موعود فرا رسید. مسیحیان نجران انتظار داشتند که پیامبر اسلام(ص) با جمع زیادی از مسلمانان حاضر شود، اما با صحنهای متفاوت روبهرو شدند. رسول خدا(ص) در حالی که دست امام حسن(ع) را گرفته بود، امام حسین(ع) در کنار ایشان حرکت میکرد، حضرت فاطمه زهرا(س) پشت سر آنان بود و امیرالمؤمنین علی(ع) نیز همراه پیامبر حضور داشت. این پنج تن، اصحاب کساء و برگزیدگان خاندان پیامبر بودند.
هنگامی که اسقف نجران این منظره را مشاهده کرد، به همراهان خود گفت: «من چهرههایی را میبینم که اگر از خدا بخواهند کوهی را از جای خود برکند، چنین خواهد کرد. با آنان مباهله نکنید، زیرا نابود خواهید شد و تا روز قیامت هیچ مسیحی بر روی زمین باقی نخواهد ماند.»
انصراف هیأت نجران از مباهله
در نتیجه، هیئت نجران از انجام مباهله منصرف شد و با پیامبر اکرم(ص) پیمان صلح بست و پذیرفت که تحت حکومت اسلامی زندگی کند. این عقبنشینی، نشانهای آشکار از اعتراف آنان به صداقت و حقانیت پیامبر اسلام(ص) بود.
واقعه مباهله افزون بر اثبات نبوت پیامبر اکرم(ص)، جایگاه ممتاز اهلبیت(ع) را نیز نمایان ساخت. حضور امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در جایگاه «أَبْنَاءَنَا»، حضور حضرت فاطمه زهرا(س) در جایگاه «نِسَاءَنَا» و حضور امیرالمؤمنین علی(ع) در جایگاه «أَنْفُسَنَا» بیانگر عظمت و منزلت بینظیر آنان در نزد خداوند است.
نقل سعد بن ابی وقاص از مباهله
در تأیید این واقعه، روایات متعددی در منابع اسلامی نقل شده است. سعد بن ابیوقاص نقل میکند که هنگامی که آیه مباهله نازل شد، پیامبر اکرم(ص) علی، فاطمه، حسن و حسین(علیهمالسلام) را فراخواند و فرمود که «اللهم هؤلاء أهلی»؛ «بارالها! اینان اهلبیت من هستند.» (صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابة، حدیث ۲۴۰۴).
تفسیر جابر بن عبدالله انصاری از مباهله
همچنین جابر بن عبدالله انصاری روایت میکند که مقصود از «أَبْنَاءَنَا» در آیه مباهله، حسن و حسین(ع)، منظور از «نِسَاءَنَا» حضرت فاطمه(س) و مراد از «أَنْفُسَنَا» امیرالمؤمنین علی(ع) است. این روایت در کتاب «تفسیر طبری» ذیل آیه ۶۱ سوره آلعمران نقل شده است.
حاکم نیشابوری نیز در کتاب «المستدرک علی الصحیحین» این واقعه را روایت کرده و آن را مطابق معیارهای صحیح بخاری و مسلم دانسته است. او تصریح میکند که پیامبر اکرم(ص) در روز مباهله تنها علی، فاطمه، حسن و حسین(علیهمالسلام) را همراه خود برد.
زمخشری: مباهله قویترین دلیل بر فضیلت اصحاب کساء است
همچنین زمخشری، مفسر مشهور اهل سنت، در «تفسیر کشاف» مینویسد که واقعه مباهله از قویترین دلایل بر فضیلت اصحاب کساء و برهانی روشن بر صدق نبوت پیامبر اسلام(ص) است.
واقعه مباهله، افزون بر آنکه سندی تاریخی بر حقانیت اسلام به شمار میرود، نشاندهنده پیوند ناگسستنی رسالت با اهلبیت(ع) است. این حادثه ثابت کرد که نزدیکترین و پاکترین انسانها نزد رسول خدا(ص)، همان کسانی بودند که خداوند آنان را برای همراهی پیامبر در حساسترین میدان دفاع از حقیقت برگزید؛ انتخابی که تا امروز، مباهله را به یکی از درخشانترین جلوههای عظمت اهلبیت(ع) و حقانیت پیامبر اسلام(ص) تبدیل کرده است.