موج گرمای زمستانه تولیدات کشاورزی را تهدید میکند
اطلاعات نوشت:حدود ۲ ماه قبل سحرتاجبخش مسلمان معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواشناسی در گفتگوی اختصاصی با اطلاعات از وقوع پدیده بهار زودرس در سال جاری خبر داد. این پدیده جوی که با گرمای بی...
اطلاعات نوشت:حدود ۲ ماه قبل سحرتاجبخش مسلمان معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواشناسی در گفتگوی اختصاصی با اطلاعات از وقوع پدیده بهار زودرس در سال جاری خبر داد.
این پدیده جوی که با گرمای بی هنگام و شدید دما در فصل زمستان همراه است، موجب بیداری زودرس درختان از خواب زمستانی خواهد شد که احتمال سرمازدگی شکوفهها و جوانههای سردرختی را در هفتههای آتی افزایش می دهد.
موج گرمای زمستانه
موج گرمایی که از پریروز در تمامی پهنه ایران گسترده شده است، ظرف این هفته شرایط دمایی نیمه بهار را برای استانهای مختلف ایجاد خواهد کرد. اما ناگوارتر زمانی است که از دهه اول اسفند دوباره دمای هوا کاهش یابد و باغات کشور را با سرمازدگی روبرو کند.
به گزارش خبرنگار اطلاعات، تغییرات اقلیمی سالهای اخیر علاوه بر خشکسالی در فلات ایران، میانگین دمای کشور را هم بالا برده که هرگز برای تولید بخش کشاورزی و به ویژه محصولات باغی مناسب نیست.
به استناد گزارش سازمان هواشناسی، میانگین دمای ایران از زمان شروع سال آبی جاری (اول مهر ۱۴۰۴) تاکنون بیش از ۱.۸ درجه افزایش یافته که ناشی از تغییرات اقلیمی کرهزمین است. پریروز (پنجشنبه ۲۳ بهمن) هم رکورد گرمای زمستانه هوا در تاریخ آمارهای هواشناسی ایران شکست، به گونهای که میانگین دمای استانهای مختلف برای نخستین بار در ۵۷ سال گذشته به ۱۹ درجه سانتیگراد رسید.
سازمان هواشناسی اعلام کرده است که در ادامه این موج گرمایی ظرف ۲ روز آینده دمای هوا در برخی استانها بین ۸ تا ۱۵ درجه گرمتر و وضعیت آب و هوایی شمال و جنوب کشور تقریباً یکسان خواهد شد.
این ناهنجاری دمایی به علت ارسال یک سیگنال هوای گرم از سواحل آفریقا به سمت فلات ایران رخ داده است که بهار زودرس را برای باغات کشور، به ویژه در استان های شمالی و مرکزی به همراه خواهد داشت.
از سوی دیگر این شرایط میتواند باعث کاهش محسوس سرمای زمستانی، تضعیف احتمال بارش برف و ذوب سریع ذخیره یخچالی ارتفاعات بشود که برای تأمین منابع آبی بهار و تابستان پیش رو مناسب نیست.
صادق ضیائیان رئیس مرکز ملی پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا در سازمان هواشناسی دیروز به خبرنگار اطلاعات گفت: امروز (شنبه) و فردا همزمان با تشدید دمای هوا احتمال وزش باد و گرد وخاک در برخی مناطق مرکز، جنوب و جنوب شرق کشور افزایش مییابد و از دوشنبه شب در غالب مناطق کشور جوی پایدار همراه با افزایش دما مستقر میشود. به گفته وی، دمای تهران دیروز به ۲۲ درجه سانتیگراد رسید که برای این موقع از سال بسیار نگران کننده است.
گستره گرما در دنیا
گزارش خبرنگار اطلاعات میافزاید، شرایط دمایی جدید صرفاً مختص ایران نیست و در اروپا هم موجب نگرانی باغداران شده است.چنانکه شهر «کیوگاردنز» انگلستان دیروز با ثبت دمای ۲۱.۲ درجه سانتیگراد، گرمترین زمستان ۱۱۵ سال گذشته را تجربه کرد.
علاوه بر این، رکورد تاریخی گرمای زمستانه دیروز در لهستان، آ لمان، جمهوری چک، فرانسه، سوئد، مجارستان، ایرلند، سوئیس و رومانی شکست که به یک نگرانی عمومی برای باغداران اروپایی تبدیل شده است.
پیامدهای زیست محیطی و کشاورزی
این شرایط که موجب نگرانی اغلب باغداران از سلامت محصولات خود شده است، تبعات ناگواری را برای محیط زیست جنگلی کشور به همراه دارد.
دکتر فهیمه حسینی اقلیمشناس و متخصص تغییرات آب و هوایی دیروز به خبرنگار اطلاعات گفت: بهار زودرس و اسفندهای گرم در سالهای اخیر بسیار رایج شده ولی امسال این پدیده زودتر از سالهای گذشته نمایان شده است.
به گفته وی، این شرایط نه تنها موجب بیداری و شکوفایی زودرس درختان خواهد شد، بلکه در پهنه جنگلی کشور هم سیستم طبیعی درختان را دچار اشتباه میکند و آنها را به واکنشهایی وادار میسازد که مختص این فصل نیست.
حسینی گفت: تجربه ثابت کرده است که با افزایش دما، احتمال خشکسالی هم افزایش مییابد و میزان تبخیر رطوبت خاک زیاد میشود. گرمایش زمین میزان بارش را در مناطق مختلف تغییر میدهد و تغییر میزان و زمان وقوع بارش روی فرسایش و رطوبت خاک تاثیرگذار است.
به گفته وی، اکنون ۶۵ درصد از پهنه باغات کشور که بخش قابل توجهی از آن به تولید محصولات باغی در استان های مرکزی، غربی و شمالی اختصاص دارد، با مشکل بهار زودرس و احتمال سرمازدگی در هفته های آینده روبروست.
این کارشناس تغییرات آب و هوایی گفت: از دو هفته آینده با ورود باقیمانده موج سرمایی زمستان به فلات ایران نگرانیها بیشتر خواهد شد. یعنی در هفتههای پایانی اسفند باید منتظر از بین رفتن شکوفه ها باشیم و حتی ممکن است کاهش دما موجب سوختگی برگ و جوانههای درختان شود.
وی ادامه داد: در مورد برخی از گونههای باغی و جنگلی، دیگر برگ درختان تا فصل رویش بعدی سبز نمیشود. از طرف دیگر خواب کوتاه زمستانه برای برخی دیگر از گونههای جنگلی اصلا خوب نیست و فرصت تجدید قوای آنها را از بین میبرد.
راهکار حمایتی
اگرچه مبارزه با تغییرات ناگوار اقلیمی به عزم بینالمللی نیاز دارد و در کوتاه مدت امکانپذیر نیست، ولی با اتخاذ برنامههای جبرانی میتوان از اقتصاد کشاورزی در قبال چنین رویدادهایی حمایت کرد.
بهزاد باباخانی گفت: این نخستین بار نیست که بخش کشاورزی ایران از محل بهار زودرس و سرمازدگی محصول با خطر روبرو میشود و ما همانند قبل آماده حمایت از باغداران آسیبزده هستیم ولی مشکل اینجاست که فرهنگ استفاده از بیمه در بین کشاورزان هنوز بخوبی جا نیفتاده است.