مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو امروز | توافق میشود؟
به گزارش اطلاعات نیوز، دور تازه مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو با میانجیگری عمان در حالی برگزار میشود که تنشهای منطقهای، تهدیدهای متقابل و اختلاف بر سر غنیسازی اورانیوم، فضای گفتوگوها را پیچیده...
به گزارش اطلاعات نیوز، دور تازه مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو با میانجیگری عمان در حالی برگزار میشود که تنشهای منطقهای، تهدیدهای متقابل و اختلاف بر سر غنیسازی اورانیوم، فضای گفتوگوها را پیچیده کرده است. حضور عباس عراقچی، استیو ویتکاف و حتی مشارکت غیرمستقیم دونالد ترامپ، این دور از مذاکرات هستهای را به یکی از حساسترین مقاطع دیپلماسی تهران و واشنگتن تبدیل کرده است.
مذاکرات پشت درهای بسته؛ رسانهها بیرون از سالن
وزارت خارجه سوئیس اعلام کرد گفتوگوهای ژنو میان هیأتهای مرتبط، پشت درهای بسته و بدون حضور رسانههای بینالمللی برگزار میشود. با این حال، یک مرکز مطبوعاتی در مقابل هتل محل اقامت هیأتها برای پوشش خبری ایجاد شده است.
گزارشها حاکی است هیئتهای آمریکایی و اوکراینی بامداد سهشنبه به محل مذاکرات رسیدهاند و همزمان رایزنیهای فشردهای در جریان است. این دومین دور مذاکرات پس از جنگ ۱۲ روزه اخیر (۲۳ خرداد تا ۳ تیر) محسوب میشود؛ جنگی که روند دیپلماسی را برای مدتی متوقف کرد.
ترکیب هیئتها؛ نقش پررنگ عمان در گفتوگوهای غیرمستقیم
ریاست هیئت ایرانی بر عهده عباس عراقچی وزیر امور خارجه است و در سوی مقابل، استیو ویتکاف نماینده رئیسجمهور آمریکا هدایت تیم آمریکایی را برعهده دارد. همچنین جراد کوشنر، داماد و مشاور رئیسجمهور آمریکا، در ترکیب هیئت واشنگتن حضور دارد.
گفتوگوها به صورت غیرمستقیم و با میانجیگری عمان انجام میشود و وزیر خارجه عمان وظیفه انتقال پیامها میان دو طرف را برعهده دارد؛ الگویی که در دورهای پیشین نیز تجربه شده بود.
خط قرمز تهران؛ فقط هستهای، نه موشکی
ایران تأکید کرده است مذاکرات فعلی صرفاً بر موضوع هستهای متمرکز خواهد بود و برنامه موشکی یا نقش منطقهای در دستور کار قرار ندارد. این در حالی است که مقامات آمریکایی پیشتر خواستار گسترش دامنه مذاکرات به موضوعات غیرهستهای شده بودند.
تهران اعلام کرده «غنیسازی صفر» را نخواهد پذیرفت و تنها درباره محدودیتهای مشخص در ازای رفع تحریمها گفتوگو میکند. عراقچی نیز تصریح کرده با «ایدههای واقعی برای توافقی منصفانه و عادلانه» به ژنو آمده و «تسلیم در برابر تهدید» در دستور کار ایران نیست.
مشارکت غیرمستقیم دونالد ترامپ؛ فشار حداکثری یا نمایش قدرت؟
ترامپ اعلام کرده به طور «غیرمستقیم» در مذاکرات مشارکت خواهد داشت و این گفتوگوها را بسیار مهم توصیف کرده است. او بار دیگر از ادبیات تهدید استفاده کرده و مدعی شده ایران باید «منطقی» باشد.
رویکرد سیاست خارجی ترامپ که از آن به «نظریه مرد دیوانه» یاد میشود، بر ایجاد تصویر غیرقابلپیشبینی از رهبر سیاسی برای افزایش فشار روانی بر طرف مقابل استوار است. اعزام ناو هواپیمابر به منطقه و یادآوری حملات پیشین، بخشی از همین راهبرد ارزیابی میشود.
با این حال، ترامپ که وعده پایان دادن به «جنگهای بیپایان» را داده، میداند ورود به یک درگیری گسترده در خاورمیانه میتواند هزینههای اقتصادی و سیاسی سنگینی برای واشنگتن داشته باشد.
ایران و «صبر راهبردی»؛ مهندسی زمان در برابر فشار
در سوی مقابل، تهران با تکیه بر سیاست «صبر راهبردی» تلاش دارد زمان را به یک ابزار فعال تبدیل کند. ایران طی سالهای اخیر نشان داده که در مدیریت فشارهای اقتصادی و سیاسی تجربه قابل توجهی دارد و همزمان ظرفیتهای بازدارندگی خود را توسعه داده است.
از نگاه تحلیلگران، تفاوت اصلی دو طرف در نگاه به «زمان» است: واشنگتن نگران طولانی شدن مذاکرات و تبعات فنی برنامه هستهای ایران است، در حالی که تهران معتقد است گذر زمان میتواند موقعیت چانهزنی آن را تقویت کند.
رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز»؛ دیپلماسی در ژنو، بازدارندگی در خلیج فارس
نگرانی تلآویو و محاسبات واشنگتن
در این میان، رژیم صهیونیستی نگران آن است که هرگونه توافق بدون اقدام نظامی، به عنوان یک پیروزی سیاسی برای ایران تعبیر شود، اما در واشنگتن، ملاحظات گستردهتری مانند بازار انرژی، امنیت نیروهای آمریکایی و رقابت با چین در نظر گرفته میشود؛ موضوعی که شکاف محاسباتی میان آمریکا و اسرائیل را برجسته کرده است.
توافق یا جنگ؛ کدام سناریو محتملتر است؟
با وجود فضای پرتنش، شواهد نشان میدهد هیچیک از طرفین تمایل جدی به جنگ مستقیم ندارند. درگیری گسترده میتواند قیمت انرژی را افزایش داده و تجارت جهانی را مختل کند.
در نتیجه، دیپلماسی ــ هرچند فرسایشی و پیچیده ــ همچنان محتملترین مسیر به نظر میرسد. اما دستیابی به توافق نیازمند انعطافپذیری، تضمینهای اجرایی و اراده سیاسی واقعی است.
آینده مذاکرات ژنو چه خواهد شد؟
سرنوشت این دور از مذاکرات به چند عامل کلیدی وابسته است:
میزان انعطافپذیری تهران و واشنگتن در تعیین خطوط قرمز
فشارهای داخلی بر دولت آمریکا و ساختار سیاسی ایران
نقش فعال میانجیگران منطقهای
تحولات میدانی در منطقه خلیج فارس
آنچه امروز در ژنو جریان دارد، صرفاً یک گفتوگوی فنی نیست؛ بلکه رقابتی چندلایه بر سر اراده سیاسی، قدرت روانی و محاسبات ژئوپلیتیکی است. اگر دو طرف بتوانند میان «فشار» و «توافق» تعادل برقرار کنند، مسیر تنشزدایی هموار میشود؛ در غیر این صورت، خطر بازگشت به چرخه تشدید تنش همچنان پابرجاست.