لطفا نشانی غلط ندهید!

فتح الله جوادی – روزنامه اطلاعات: احتمالاً شما هم باز نشر برآورد متغیرهای اصلی اقتصاد ایران را که سال ۱۴۰۰ یعنی در زمان دولت قبل توسط سازمان برنامه و بودجه منتشر شده بود دیده‌اید. در این برآورد، دو فرض یا دو سناریو وجود داشت. یکی در صورت رفع تحریم و دیگری در صورت تداوم تحریم. اما متغیرها چه بودند؟

از درآمد عمومی دولت گرفته تا واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای، تملک دارایی‌ها، رشد اقتصادی، نرخ تورم و نرخ ارز، برجسته‌ترین ردیف‌ها که بسیار محل توجه قرار گرفت، نرخ رشد اقتصادی،‌نرخ تورم و نرخ ارز بود که پیش‌بینی رشد اقتصادی حداقل ۳درصد برای امسال را در صورت رفع تحریم پیش‌بینی می‌کرد و همین طور نرخ تورم ۲۷درصدی و نرخ ارز ۳۵هزار تومانی و اما پیش‌بینی آن برای این شاخص‌ها در صورت تداوم تحریم، رشد اقتصادی صفر یا منفی، نرخ تورم ۵۹درصدی و نرخ ارز ۱۱۰ هزار تومانی در سال۱۴۰۴… که البته انصافاً باید گفت این پیش‌بینی‌ها درست از کار درآمده‌اند چرا که حتی در مورد نرخ ارز و نرخ تورم از این ارقام هم در سال ۱۴۰۴ جلو زده‌ایم.

اما اشکالی که در این گزاره وجود دارد نشانی نسبتاً نادرستی است که به نظام تصمیم‌گیری و حتی به نوعی به جامعه منتقل می‌کند و این گزاره را تقویت می‌کند که اگر تحریم نبود،  حالا هم رشد اقتصادی داشتیم. هم نرخ ارز یک سوم حالا بود و هم نرخ تورم بسیار پائین‌تراز حال بدون تردید یکی از مهم‌ترین مشکلات اقتصاد کشور و فضای کسب و کار وجود تحریم‌های ظالمانه است که هم برای کشور و هم برای فعالان اقتصادی یک مصیبت و تنگنا و گرفتاری غیرقابل انکار است و حتماً باید در جهت رفع آن گام برداشت.

اما احاله تمام مشکلات کشور به تحریم هم یک گزاره نادرست است همانطور که رسیدن ما به چنین ارقام بالایی در نرخ تورم و قیمت ارز و بدتر از همه قیمت سکه و طلا تنها به خاطر تحریم نبوده بلکه بدین خاطر بوده است که نه تنها طی چهار سال اخیر بلکه از سال‌ها قبل نقشه راه درستی برای مقابله با جنگ اقتصادی دشمن طراحی نکرده‌ایم و اجازه رشد غول ناترازی‌های مختلف بحران ساز را با تاخیر خطرناک در انجام اصلاحات ساختاری ضروری که لازمه جنگ اقتصادی بوده و هست داده‌ایم و از این نکته غفلت کرده‌ایم که با وجود یارانه‌های وحشتناک انرژی، عدم اصلاح نظام بانکی و مالیاتی، قیمت گذاری دستوری و استمرار ارز چند نرخی فسادآور رانتی و استمرار اقتصاد لاتاری و دلالی حتی رفع تحریم‌ها دردی از ما دوا نکرده و نمی‌کند.

اگر جهت گیری اقتصاد کشور به سمت پرهزینه‌کردن کسب ثروت از مسیرهای سوداگرانه رانتی و اقتصاد غیرمولد به سمت حمایت از تولید واقعی و کسب ثروت از مسیر تلاش، کار مولد ابتکار، خلاقیت و خلاصه تولید ثروت واقعی میل نکند،  رفع تحریم‌ها نه تنها موجب بهبود شاخص‌های اقتصادی، خلاصی از تورم و کاهش فاصله‌های طبقاتی و رفاه و توسعه کشور نمی‌شود بلکه به احتمال فراوان در کاهش تورم عمومی در دراز مدت، نرخ رشد مناسب واقعی، رفاه اجتماعی، کاهش فاصله‌های طبقاتی و ایجاد عدالت و… به نقض غرض هم می‌انجامد چرا که ذینفعان وضع موجود و الیگارشی صحنه گردان و اوضاع مبتنی بر رانت و فساد، دست بازتری هم برای چپاول و غارت بیشتر منابع و ثروت ملی و بیت‌المال خواهند یافت و فاصله‌های طبقاتی بیشتری را هم رقم خواهند زد. 

بی‌تردید همه توش و توان خود را به ویژه در عرصه دیپلماسی باید برای رفع تحریم‌های ظالمانه به کار گیریم اما این را نیز باید دریابیم که منحصر کردن همه گرفتاری‌ها به مساله تحریم و انتقال این پیام به دشمن چه عواقب ناگواری به دنبال خواهد داشت و تا چه حد حتی قدرت چانه‌زنی نظام را برای رفع تحریم فرو خواهد کاست. 

مراقب آدرس غلط دادن‌های زرنگ‌ها و مردرندهای سیاسی و اقتصادی و اندیشه‌ای باشیم تا قدرت چانه‌زنی بیشتری حتی برای رفع همان تحریم‌ها که گلوی اقتصاد و فضای کسب و کار و مراودات تجاری را فشرده داشته باشیم و حتماً می‌دانید که برای رفع هر تهدید و جنگی، نمایش ضعف و بدتر از آن بیش نمایی آن نه تنها کمک نمی‌کند بلکه یک سم مهلک است.