سریال تلخ یادگاری نویسی در آثار باستانی پایان مییابد؟
محمد داود بیگی – روزنامه اطلاعات|وندالیسم (تخریبگرایی) یکپدیدهمخربدر حوزه آسیب فرهنگی واجتماعیمحسوب می شود که متاسفانه هر از چند گاهی در سایه ضعف نظارت های لازم و عدم فرهنگ سازی مناسب در...
محمد داود بیگی – روزنامه اطلاعات|وندالیسم (تخریبگرایی) یکپدیدهمخربدر حوزه آسیب فرهنگی واجتماعیمحسوب می شود که متاسفانه هر از چند گاهی در سایه ضعف نظارت های لازم و عدم فرهنگ سازی مناسب در آثار باستانی کشورمان اتفاق می افتد و بیشتر در قالب یادگاری نویسی نمایان می شود که در تازه ترین مورد، تیغ تیز این بی فرهنگی، زخمی دردناک روی یکی ازدیوار دروازه ملل تخت جمشید ایجاد کرده است.
تخریب آثار و ابنیه تاریخی از طریق حک کردن اشکال یا جملات مختلف،اقدامی قبیح و ناپسند است که همچنان از سوی برخی بازدیدکنندگان اماکن تاریخی اتفاق می افتد که ریشه آن را می توان در نبود سازوکارهای لازم نظارتی و همچنین سطح ضعیف سواد و فرهنگ شمار اندکی از گردشگران یافت.
مجموعه میراث جهانی تخت جمشید و بسیاری از آثار ارزشمند و باستانی کشورمان نه فقط در سالهای گذشته، بلکه از گذشتههای دور، هدف این اقدام مذموم قرار گرفته اند ؛ در این میان دروازه ملل و کاخ تچر(تالار آینه یا کاخ ویژه داریوش بزرگ) تخت جمشید و همچنین پل خواجو و سی و سه پل اصفهان بیش از سایر آثار تاریخی بنام، مورد بی مهری یا بهتر است بگوییم بی فرهنگی بازدیدکنندگان قرار گرفته اند.
ضعف نظارت های لازم بر آثار تاریخی، معضلی است که به پدیده وندالیسم دامن زده است و به طور حتم اگر مسئولان ذیربط به ویژه در حوزه میراث فرهنگی با بهره گیری از تجهیزات به روز و پیشرفته، نظارت های خوب و اثرگذاری اعمال کنند، این اتفاق تلخ لااقل در آثار باستانی یاد شده تکرار نمی شود.
عذرخواهی مدیریت تخت جمشید
خبر یادگارینویسی در دروازهملل تختجمشید که در شماره روزگذشته روزنامه اطلاعات به چاپ رسید ،مورد تایید پایگاه میراث جهانی تخت جمشید نیز قرار گرفته؛ بهگونه ای که این پایگاه در اطلاعیه ای نوشته است:« متاسفانه خبر یادگارینویسی در دروازه ملل تخت جمشید صحیح است . این یادگارینویسی بر سطح عمودی جرز شمالی درگاه شرقی دروازه ملل به ابعاد ۲۰× ۱۵ سانتی متر با متن (۱۹/۱۱/۱۴۰۴ Poya Nadia) با خراش سطحی انجام شده بود.
اگرچه این خطوط بلافاصله توسط کارشناسان گروه مرمت از چهره این اثر تاریخی زدوده و پیگیری قضایی مجازات مسبب آن آغاز شده است، اما این اتفاق هشدار دیگری بود برای تاکید بر اهمیت افزایش آگاهیهای عمومی در حفاظت و پاسداشت آثار تاریخی کشور. لذا پایگاه میراث جهانی تخت جمشید ضمن عذرخواهی به دلیل قصور در پدید آمدن این اتفاق، از گردشگران و بازدیدکنندگان مجموعه میراث جهانی تخت جمشید درخواست می کند با رعایت ضوابط بازدید از آثار تاریخی، پایگاه میراث جهانی تخت جمشید را در حفظ و نگهداری از این اثر ارزشمند جهانی یاری کنند.»
تشکیل پرونده قضایی
از سویی دیگر رئیس اداره حقوقی و املاک ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس از پیگیری قاطع تخلف صورتگرفته در مجموعه جهانی تخت جمشید خبر داد.
داریوش اسدی گفت: در پی گزارش ثبتشده مبنی بر وارد آمدن آسیب ناشی از حک یادگاری بر بخشی از دیوارههای تاریخی، بلافاصله موضوع در دستور کار اداره حقوقی قرار گرفت و هماهنگیهای لازم با پایگاه میراث جهانی، یگان حفاظت و حراست مجموعه انجام شد.
وی افزود: صیانت از آثار تاریخی، بهویژه آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی، وظیفهای قانونی و ملی است و با هرگونه تعرض به این سرمایههای ارزشمند، بدون اغماض و در چارچوب قانون برخورد خواهد شد.
اسدی با اشاره به مستندسازی دقیق ابعاد این تخلف تصریح کرد: تمامی بخشهای مجموعه زیر پوشش دوربینهای نظارتی قرار دارد و بررسی تصاویر ثبتشده در حال انجام است. مستندات لازم جهت شناسایی فرد یا افراد خاطی گردآوری شده است و پس از تکمیل فرآیند حقوقی، پرونده برای رسیدگی به مراجع قضایی ارسال خواهد شد.
وی تأکید کرد: مطابق قوانین مربوط به حفاظت از میراثفرهنگی، هرگونه تخریب، آسیب یا دخل و تصرف در آثار تاریخی جرم است و مرتکبان علاوه بر جبران خسارت، با مجازاتهای قانونی روبهرو خواهند شد.
رئیس اداره حقوقی و املاک ادارهکل میراثفرهنگی استان فارس از عموم شهروندان و گردشگران داخلی و خارجی خواست با احساس مسئولیت اجتماعی، در حفظ و پاسداشت این میراث گرانسنگ مشارکت داشته باشند و در صورت مشاهده هرگونه رفتار آسیبزا، مراتب را به یگان حفاظت اطلاع دهند تا از تکرار چنین مواردی جلوگیری شود.
ادامه تخریب ها و کمبود بودجه !
یک کارشناس مرمت آثار تاریخی در گفتگو با خبرنگار اطلاعات گفت: آسیب به آثار تاریخی، اتفاق تلخی است که در کاخ تچر تخت جمشید مسبوق به سابقه و به دفعات اتفاق افتاده است تا جایی که چندی قبل در برهه ای حضور گردشگران به این کاخ با محدودیتهایی مواجه شد تا یادگاری نویسی به الگویی ناپسند برای دیگران و تکرار خاطرهنویسی منجر نشود.
سیروس زارع افزود: بهترین کار این است که نقطه یا محلی را برای بازدیدکنندگان در نظر بگیریم تا در آنجا خاطره نویسی کنند و به این ترتیب آثار تاریخی از گزند این ضعف فرهنگی در امان بماند. البته هنوز برای در نظر گرفتن چنین محلی برای خاطره نویسی به نتیجه ای نرسیده ایم.
وی تصریح کرد: متاسفانه بسیاری از یادگاری نویسی ها قابل حذف و پاک کردن نیست و اثر تخریب خود را به جا می گذارد.
این کارشناس مرمت آثار تاریخی، گنجاندن مبحث ضرورت حفاظت از آثار تاریخی در دروس درسی و همچنین جلب مشارکت اجتماعی با آموزش به کودکان همچون تجربه همیار پلیس راهور را ۲ اقدام مفید دانست که می تواند در این حوزه کارساز باشد.
زارع در ادامه گفت: مشکل دیگر این حوزه،تغییر غیراصولی برخی تصمیمات به دلیل کمبود بودجه است، به عنوان مثال تا چند سال قبل همیشه در مجموعه تخت جمشید حضور راهنمایان را داشتیم که در حفاظت از آثار و راهنمایی مردم اثرگذار بود اما پارسال به دلیل مباحث بودجه ای آن را حذف کردند که قطعا اثر خود را با آسیب های مختلف از جمله تعدد خاطره نویسی به جا می گذارد.
وی در پاسخ به این سئوال که آیا نمی توان از محل درآمد بلیت فروشی مجموعه های تاریخی، بودجه ای برای این امور اختصاص داد، گفت: مشکل اینجاست که پول بلیت فروشی ها به خزانه دولت می رود و معلوم نیست چه زمانی و چه مبلغی بودجه اختصاص دهند. به این ترتیب در بحبوحه تخصیص بودجه فرایند حفاظت از آثار تاریخی مورد کوتاهی و غفلت قرار می گیرد و که نتیجه اش را به شکل آسیب نمایان می کند.
وی با تقدیر از توجه و حساسیت روزنامه اطلاعات به موضوع آسیب به آثار تاریخی گفت: متاسفانه کمتر شاهد این حساسیت هستیم که لازم است رسانه ها بیشتر به این موضوع بپردازند
این کارشناس مرمت آثار تاریخی، ابراز امیدواری کرد برای نوروز ۱۴۰۵ راهنمایان افتخاری برای مجموعه جهانی تخت جمشید در نظر گرفته شود و همیاران میراث فرهنگی نیز دوباره شکل گیرد.
مجازات یادگاری نویسی
یک جرم شناس در این زمینهگفت: نوشتن یادگاری روی آثار تاریخی و بهطورکلی وارد کردن هرگونه آسیب خواسته یا ناخواسته به آثار تاریخی مشمول مجازات حبس از یک تا ۱۰سال خواهد شد.
وحید سلطانی پاجی با تاکید بر این که همگی وظیفه صیانت و حفاظت از آثار تاریخی کشورمان را برعهده داریم، افزود: همه ما در برابر حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی مسئولیم تا نسل های آینده نیز از آن بهره ببرند و با هویت ملی- اسلامی ایران آشنا شوند و ضمن بالیدن به این میراث، آن را به نسل های پس خود نیز انتقال دهند.
این جرم شناس ادامه داد: یکی از موضوعاتی که بازدید کنندگان از اماکن تاریخی باید به آن آگاهی داشته باشند عدم اقداماتی است که به مجموعه خسارت وارد میکند. در مواردی مشاهده می شود برخی بازدیدکنندگان اقدام به نوشتن یادگاری بر روی آثار و بناهای مختلف و برای این کار از ابزار مختلفی استفاده میکنند که حتی موجب تخریب تمام یا قسمتی از محل نیز میشود. این افراد باید بدانند که قانون مجازات اسلامی به موجب ماده ۵۸۸، این اقدام را جرم تشخیص داده است و مرتکب آن به حبس از یک تا ۱۰سال محکوم می شود و باید خسارات وارده را نیز جبران کند.
سلطانی با یادآوری این که نوشتن یادگاری یا هر اقدام آسیبزای دیگر به آثار و میراث تاریخی جرم محسوب می شود، گفت: این رفتار نامناسب گرچه از سوی عده انگشتشماری انجام میشود، اما اثر آن تا مدتها در برابر نظر دیگر بازدیدکنندگان باقی میماند.
وی ادامه داد:در برخی مجموعه ها نیز برخی گردشگران از محل ممنوعه عبور می کنند و با نشستن ، بالارفتن، ایستادن بر رو یا در کنار اثر، آسیبهای جدی به کالبد اثر وارد میکنند. این رفتار ها نیز از مصادیق تخریب است و به مجازات ماده ۵۸۸ یعنی همان حبس از یک سال تا ۱۰ سال و جبران خسارت وارده منتهی خواهد شد.
این جرم شناس با بیان این که متخلفان پس از دستگیری ادعا میکنند که انگیزهشان تخریب نبوده است و قصد عکس انداختن و … را داشته اند، گفت: انگیزه در ارتکاب این عمل مجرمانه تاثیری در تحقق جرم ندارد و به واسطه اهمیت حفظ میراث فرهنگی، قانونگذار این مجازات را در نظر گرفته است. در این موارد پلیس هم میتواند با چنین جرائمی برخورد کند.