توسعه شهرکهای تخصصی اصفهان؛ از صنایع پیشرفته تا عناصر راهبردی
به گزارش اطلاعات نیوز، استان اصفهان با تثبیت جایگاه نخست کشور در جذب سرمایهگذاری صنعتی، اکنون در آستانه یک چرخش راهبردی قرار گرفته است؛ چرخشی از توسعه کمّی شهرکهای صنعتی به سوی تمرکز بر صنایع...
به گزارش اطلاعات نیوز، استان اصفهان با تثبیت جایگاه نخست کشور در جذب سرمایهگذاری صنعتی، اکنون در آستانه یک چرخش راهبردی قرار گرفته است؛ چرخشی از توسعه کمّی شهرکهای صنعتی به سوی تمرکز بر صنایع پیشرفته، فناوریمحور و دارای ارزش افزوده بالا. وجود بیش از ۷۵۰۰ واحد بهرهبردار، حدود ۴۵۰۰ طرح در دست اجرا و شبکه گسترده شهرکهای صنعتی خصوصی، ظرفیت کمنظیری برای این گذار فراهم کرده است. مسئولان استان اعلام کردهاند که رویکرد جدید، عبور از صنایع سنتی و حرکت به سمت اقتصاد فراصنعتی با محوریت فناوری، صادرات رقابتپذیر و تکمیل زنجیره ارزش است.
ایران مرکزی؛ کانون توسعه عناصر استراتژیک و صنایع پیشرفته
محمد جواد بگی، مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی اصفهان در گفت وگو با خبرگزاری ایمنا اظهار کرد: استان اصفهان در حوزه جذب سرمایهگذاری صنعتی، بیتردید رتبه نخست کشور را در اختیار دارد. در حال حاضر حدود هفتهزار و پانصد واحد بهرهبردار در شهرکها و نواحی صنعتی استان فعالاند و قریب به چهار هزار و پانصد طرح نیز در دست اجرا قرار دارد. افزون بر این، حدود یکصد و سیزده شهرک و ناحیه صنعتی خصوصی در استان فعالیت میکنند که از حیث کمّی و کیفی، در شرایط کنونی کشور عملاً غیرقابل رقابتاند و کمتر استانی میتواند به چنین ارقامی دست پیدا کرد.
وی افزود: رویکرد دیگر افزایش تعداد سرمایهگذاریها نیست. معتقدیم از این پس باید تنها سرمایهگذاریهایی در استان جذب شوند که مبتنی بر فناوریهای نوین، دارای ارزش افزوده بسیار بالا، رقابتپذیر در عرصه صادرات، و توانمند در جذب نیروهای دانشگاهی و فارغالتحصیلان متخصص باشند و استان اصفهان دیگر نیازی ندارد به سراغ هر نوع صنعتی برود؛ بلکه باید با رویکردی گزینشی و هدفمند عمل کند و در یک افق دهساله، وارد مرحله «فراصنعتی» شود.
مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی اصفهان تصریح کرد: در گذشته، در قلب اروپا صنایعی همچون فولاد، سیمان، پتروشیمی و پالایشگاهها فعال بودند؛ اما امروز اروپا به تولیدکننده محصولات نهایی پیشرفته و ظریف با ارزش افزوده بسیار بالا تبدیل شده است و آنان دیگر به تولید مواد خام پایه نمیپردازند، بلکه از همان مواد اولیه، ترکیبات شیمیایی ظریف، کاتالیستها و محصولات با فناوری پیشرفته تولید میکنند که ارزش افزودهای چندصدبرابری نسبت به مواد خام دارند. استان اصفهان نیز باید از مرحله صنعتی صرف عبور کرده و به سمت اقتصاد دانشبنیان و فراصنعتی حرکت کند؛ بهگونهای که فناوری بفروشد، صنایع فناور و تکنولوژیک توسعه دهد، و محصولات پیشرفته، رقابتپذیر و با ارزش افزوده بالا تولید کند. بنابراین، تمرکز دیگر بر اعداد و آمار کمّی نیست؛ به اندازه کافی از حیث تعداد شهرکها و واحدهای صنعتی پیشتاز بودهایم. اکنون معیار ارزیابی، میزان جذب صنایع پیشرفته، تولید محصولات پیشرفته و توسعه صادرات رقابتپذیر است.
بگی ادامه داد: در خصوص وضعیت واحدهای صنعتی نیز باید اشاره کنم که نسبت واحدهای بهرهبردار به طرحهای در دست اجرا دو برابر است. این امر نشان میدهد حدود هفتاد درصد افرادی که در شهرکهای صنعتی زمین دریافت کردهاند، موفق به بهرهبرداری شدهاند؛ علت این موفقیت نیز فراهم بودن زیرساختها بوده است، بهگونهای که سرمایهگذاران با چالشهای زیرساختی مواجه نشدهاند و از میان حدود چهار هزار واحدی که در دست اجرا قرار دارند، نزدیک به دو هزار واحد دارای پیشرفت فیزیکی قابل توجهاند و در بازه زمانی یک تا سه سال آینده به بهرهبرداری خواهند رسید. حدود دو هزار واحد دیگر راکد یا دارای زمین خاماند. از این تعداد، پانصد واحد بهتازگی زمین دریافت کردهاند و طبیعی است که نمیتوان انتظار داشت در مدت کوتاهی به بهرهبرداری برسند. اما حدود هزار و پانصد واحد تحت پایش جدی قرار دارند و در صورت عدم اقدام مؤثر، فرآیند خلع ید آنان به سرعت انجام میشود.
وی بیان کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از بیست جلسه کمیسیون مرتبط با ماده ۴۸ برنامه هفتم توسعه برگزار شده است. حدود ۱۳۰ پرونده در این جلسات بررسی شده که هفتاد درصد آنها منجر به خلع ید شده است. این اراضی مجدداً به متقاضیان واقعی و فعال واگذار میشود تا از ظرفیت زمینهای صنعتی به شکل بهینه استفاده گردد .
مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی اصفهان با اشاره به شهرک های تخصصی در سال ۱۴۰۴ خاطرنشان کرد: در حوزه شهرکهای تخصصی نیز اقدامات مهمی صورت گرفته است. نخستین شهرک تخصصی که در تاریخ ۱۴۰۴/۰۱/۰۱ با حضور معاون محترم رئیسجمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور کلنگزنی شد، ناحیه تخصصی پوشاک، کیف و کفش در کمشچه است که با سرعت قابل توجهی عملیاتی شد و در نوع خود رکوردی در شهرکسازی محسوب میشود. این ناحیه حدود ۴۸ هکتار مساحت دارد.
بگی ادامه داد: دومین ناحیه تخصصی، ناحیه ماهیان زینتی کاشان با مساحت حدود ۴۰ هکتار است که در دهه مبارک فجر به بهرهبرداری رسید و تمامی تولیدکنندگان ماهیان زینتی کاشان از داخل شهر به این ناحیه منتقل خواهند شد. این مجموعه علاوه بر آنکه یک هاب تولید و صادرات ماهیان زینتی خواهد بود، به دلیل موقعیت ممتاز خود در کنار آزادراه کاشان–تهران، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از مراکز گردشگری تخصصی را نیز دارد.
وی بیان کرد: شهرک تخصصی صنایع پیشرفته کاشان با مساحت ۱۵۰ هکتار نیز به بهرهبرداری رسیده است. این شهرک بهطور ویژه برای استقرار صنایع پیشرفته، بهویژه در حوزه نساجی هایتک و تولیدات فناورانه طراحی شده است و در سال جاری، عملیات اجرایی شهرک تخصصی فناوری عناصر معدنی در نایین آغاز شده است. این شهرک بهطور کامل به فرآوری عناصر راهبردی و کمیاب اختصاص دارد؛ عناصری همچون لانتانیدها و اکتینیدها و سایر فلزات استراتژیک که در صنایع پیشرفته و هایتک کاربرد دارند. در جنگ تجاری اخیر میان چین و آمریکا مشاهده شد که محدودیت صادرات عناصر استراتژیک تا چه اندازه میتواند موازنه قدرت صنعتی را تغییر دهد حتی چین با محدودسازی صادرات این عناصر، برتری قابل توجهی ایجاد کرد؛ بهگونهای که فاصله صادرات صنعتی آن با آمریکا به حدود ۲۷۰ میلیارد دلار در برابر ۷۹ میلیارد دلار رسید. این در حالی است که آمریکا در بسیاری از صنایع در سطح اول جهان قرار دارد.
مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی اصفهان اضافه کرد: کشور ما نیز به دلیل برخورداری از ۶۹ عنصر شناختهشده از مجموع ۱۱۸ عنصر جدول تناوبی، ظرفیت کمنظیری دارد. حتی در مواردی که تصور میکنیم فاقد برخی عناصر هستیم، در واقع ابزار شناسایی و اکتشاف پیشرفته در اختیار نداریم. بهویژه در زون ایران مرکزی ـ شامل استانهای سمنان، اصفهان، قم، یزد و کرمان ـ که بیشترین بارگذاری معادن فلزی و عناصر گروههای یک و دو در آن قرار دارد، امکان توسعه سرمایهگذاری در این حوزه بسیار بالاست.
بگی خاطرنشان کرد: از دیگر پروژههای مهم، شهرک تخصصی شیمیپارک شهرضا است که عملیات اجرایی آن آغاز شده است. هدف این شهرک، تکمیل زنجیره ارزش مواد خام پتروشیمی تولیدی کشور است؛ موادی که به دلیل افزایش تولید جهانی، بعضی دیگر امکان صادرات مستقیم ندارند. در این شهرک، این مواد به محصولات با ارزش افزوده بالا همچون پیشسازهای دارویی، ترکیبات شیمیایی معدنی و پلیمری، و محصولات مورد استفاده در مهندسی پزشکی، تجهیزات پزشکی و مصنوعات پیشرفته تبدیل خواهند شد.
وی افزود: از پروژههای بسیار مهم دیگر، شهرک فرآوری عناصر نمک در آران و بیدگل است. دریاچه نمک این منطقه گنجینهای عظیم از عناصر ارزشمند بهشمار میرود که تاکنون بهرهبرداری مطلوبی از آن صورت نگرفته است. وجود عناصری همچون لیتیوم ـ که در باتریها و صنایع ذخیرهساز انرژی و فناوریهای پیشرفته کاربرد گسترده دارد ـ اهمیت راهبردی این منطقه را دوچندان کرده است. عملیات این شهرک در دوره گذشته آغاز شده بود، اما طی سه سال اخیر متوقف مانده بود. اکنون با اخذ مجدد استعلامها و مجوزها، روند اجرایی آن از سر گرفته شده تا به عنوان یک شهرک فوقتخصصی و راهبردی در کشور شکل گیرد و مجموع این اقدامات نشان میدهد که سیاست صنعتی استان اصفهان از توسعه کمّی صرف عبور کرده و با تمرکز بر فناوریهای پیشرفته، زنجیرههای ارزش، عناصر راهبردی و محصولات دانشبنیان، در مسیر گذار به اقتصاد فراصنعتی قرار گرفته است.
به گزارش ایمنا، آنچه امروز در سیاستگذاری صنعتی اصفهان مشاهده میشود، تنها افزایش ظرفیت تولید یا توسعه شهرکهای صنعتی نیست، بلکه بازتعریف نقش استان در اقتصاد ملی و حتی منطقهای است. عبور از صنایع خاممحور، تکمیل زنجیرههای ارزش، سرمایهگذاری در فرآوری عناصر راهبردی، ایجاد شهرکهای تخصصی و تمرکز بر فناوریهای پیشرفته، همگی نشان میدهد که اصفهان در پی تثبیت جایگاه خود بهعنوان موتور محرک اقتصاد دانشبنیان کشور است.
اگر این رویکرد با استمرار تأمین زیرساختها، حمایت از نخبگان دانشگاهی و تقویت صادرات رقابتپذیر همراه شود، میتوان انتظار داشت اصفهان طی یک دهه آینده از یک قطب صنعتی کلاسیک به الگویی موفق از توسعه فراصنعتی در ایران تبدیل شود؛ الگویی که نه بر پایه تعداد واحدها، بلکه بر مبنای کیفیت، فناوری و ارزش افزوده سنجیده خواهد شد.