بحران در غرب آسیا؛ آیا منطقه در آستانه جنگ است؟
به گزارش اطلاعات نیوز و به نقل از المیادین، تنشها در غرب آسیا با گسترش استقرار نیروهای آمریکا و رژیم اسرائیل افزایش یافته و سناریوها از حفظ وضعیت موجود تا حملات محدود یا جنگ تمامعیار متغیر هستند....
به گزارش اطلاعات نیوز و به نقل از المیادین، تنشها در غرب آسیا با گسترش استقرار نیروهای آمریکا و رژیم اسرائیل افزایش یافته و سناریوها از حفظ وضعیت موجود تا حملات محدود یا جنگ تمامعیار متغیر هستند. کارشناسان هشدار میدهند که کوچکترین اشتباه میتواند باعث تشدید تنشها و تبدیل بحران به یک جنگ گسترده شود.
افزایش حضور نظامی آمریکا و اسرائیل در خلیج فارس
تا این لحظه هیچ تخلیه گستردهای از پایگاههای نظامی آمریکا در خلیج فارس رخ نداده است و حضور قابل توجهی از هواپیماهای سوخترسان، پهپادهای بزرگ، پلتفرمهای جنگ الکترونیک و داراییهای اطلاعاتی ادامه دارد. در پایگاه هوایی موفق السلطی تعداد هواپیماها به شرح زیر افزایش یافته است:
۲۴ فروند F-15E: رهگیر یا عملیات تهاجمی
۳۰ فروند F-35A: هواپیمای رادارگریز برای حمله به زمین و نابودی پدافند هوایی
۶ فروند EA-18G: جنگ الکترونیک
۱۲ فروند A-10C: رهگیری پهپادهای مهاجم و حمله زمینی با توپ ۳۰ میلیمتری
۳۶ فروند F-16: مشابه F-15
۱۲ فروند F-22: تسلط هوایی و نفوذ عمیق
در طول ۴۸ ساعت گذشته، آمریکا هواپیماهای زیر را به منطقه منتقل کرده است:
علاوه بر این، چند باتری پدافند پاتریوت در کشورهای حاشیه خلیج فارس مستقر شده تا در مقابل موشکهای بالستیک کوتاهبرد ایران دفاع کنند. تصاویر منتشرشده، باتری پاتریوت در پایگاه هوایی العددید قطر را نشان میدهد.
ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه
USS Abraham Lincoln: در دریای عمان حضور دارد و فاصلهاش از سواحل ایران معمولاً ۵۰۰–۶۰۰ کیلومتر است و گاهی تا ۸۰۰–۱۰۰۰ کیلومتر افزایش مییابد. این فاصلهها اجازه عملیات تهاجمی بدون سوخترسانی هوایی را نمیدهد، مگر با استفاده از تسلیحات دوربرد هوابرد مانند JASSM.
USS Gerald R. Ford: اطلاعات تأییدشدهای وجود ندارد، اما شایعه شده به سمت غرب آسیا در حرکت است و حدود یک هفته طول میکشد تا به دریای مدیترانه برسد. احتمالاً در صورت باقی ماندن غرب سواحل اشغالی فلسطین، موقعیت خود را برای عملیات دفاع هوایی و حملات موشکی مستقر خواهد کرد.
تجهیزات و حمایت خارجی ایران
چندین محموله تجهیزات ناشناس از روسیه و چین وارد ایران شده است. برخی شامل هلیکوپترهای Mi-28NME ارتقا یافته برای رهگیری پهپادهای انتحاری و مداخلات سریع بوده است. با این حال، بیشتر محمولهها احتمالاً مربوط به سامانههای راداری، جنگ الکترونیک یا قابلیتهای پدافند هوایی هستند، نه سامانههای کاملاً یکپارچه.
درگیری اخیر و ضعفهای ایران
درگیری هوایی اخیر زمانی رخ داد که نیروهای آمریکایی یک پهپاد Shahed-129 را سرنگون کردند که گفته میشد در تعقیب ناو گروه حامل هواپیما USS Abraham Lincoln در دریای عمان بوده است. نکته قابل توجه این است که پهپاد حدود ۷۰۰ کیلومتر از سواحل ایران فاصله داشت، یعنی فراتر از محدوده هدایت خط دیدی ۲۰۰ کیلومتر. این موضوع نشان میدهد که پهپاد یا به زنجیرهای از پهپادهای رابط متصل بوده یا از ارتباطات ماهوارهای استفاده میکرده است.
عنصر کلیدی که در استراتژی هدفگیری ایران کمبود دارد، ISR یا اطلاعات، نظارت و شناسایی در بردهای طولانی است. انتشار مداوم تصاویر ماهوارهای غیرنظامی چین میتواند نشانهای از حمایت احتمالی آینده چین باشد، حمایتی که پکن میتواند آن را انکار کند.
تحلیل سناریوها با مدل نظریه بازی
تحلیلگران با استفاده از مدل نظریه بازی سه سناریو را بررسی کردهاند:
گزینه A: ادامه وضعیت موجود و حضور نیروهای آمریکایی و فشارها
گزینه B: حملات محدود با پتانسیل تشدید
گزینه C: جنگ تمامعیار
جدول تعادل استراتژیک اصلی:
| گزینه | آمریکا | رژیم اسرائیل | ایران |
|---|---|---|---|
| A | +2.8 | -0.5 | +۲.۵ |
| B | +1 | +0.45 | -۴ |
| C | -7 | -8 | -۴ |
با فرض احتمال ۵۰٪ تغییر نظام در گزینه B:
| گزینه | آمریکا | رژیم اسرائیل | ایران |
|---|---|---|---|
| B | +1.38 | +1.75 | -۵.۹۵ |
این محاسبات نشان میدهد که ایران تمایل دارد در صورت فهمیدن اهداف آمریکا و اسرائیل به عنوان تغییر رژیم، جنگ تمامعیار را ترجیح دهد.
سناریوهای نبرد احتمالی
۱. حمله اولیه اسرائیل: مشابه جنگ ۱۲ روزه قبلی، با امید آمریکا که ایران فرودگاههای حاشیه خلیج فارس و اردن را هدف قرار ندهد. اگر موفق باشد، آمریکا با کمترین هزینه وارد عمل میشود و اگر شکست بخورد، مداخله آمریکا برای آتشبس محتمل است.
عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل از ابتدا: در صورت عدم نابودی سریع توان ایران، پاسخ ایران در کل منطقه گسترش خواهد یافت و احتمال جنگ فراگیر افزایش مییابد.
راهبرد «برشبرش»: تشدید تدریجی محاصره ایران و توقیف نفتکشها، مشابه ونزوئلا، که احتمالاً قیمت نفت را افزایش میدهد و خطر رکود اقتصادی برای آمریکا ایجاد میکند.
ریسکهای محاسباتی و نقش تابآوری ایران
هرچند درگیری محدود ممکن است روی کاغذ مدیریتپذیر به نظر برسد، اما حاشیه خطا بسیار کم است. تابآوری، انسجام سیاسی و توانایی تحمل هزینههای طولانیمدت ایران نقش تعیینکنندهای دارد و ممکن است هر گونه حمله را به جنگ تمامعیار تبدیل کند.
حرکت وقایع به سمت مذاکره یا برخورد، نه تنها به توانایی نظامی، بلکه به قضاوت، خودداری و دقت یا خطای فرضیات هر طرف درباره طرف مقابل بستگی خواهد داشت.