انتخابات ارمنستان؛ چرا پیروزی پاشینیان برای ایران اهمیت دارد؟

علیرضا تقوی‌نیا در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا درباره نتایج انتخابات پارلمانی ارمنستان اظهار کرد: نیکول پاشینیان در انتخابات پارلمانی ارمنستان به پیروزی رسید. با توجه به ساختار سیاسی این کشور، نخست‌وزیر باید از حمایت اکثریت پارلمان برخوردار باشد و حزب پاشینیان نیز با کسب نزدیک به ۵۰ درصد آرا و همراهی متحدان خود که در مجموع حدود ۶۱ درصد آرا را به دست آورده‌اند، به‌راحتی قادر به تشکیل دولت خواهد بود. این نتیجه نشان می‌دهد که ارمنستان در مسیر سیاسی کنونی خود حرکت خواهد کرد.

وی افزود: این نتیجه بدون تردید روسیه را خشمگین کرده است. مسکو پیش از انتخابات هشدار داده بود که در صورت ادامه فاصله گرفتن ایروان از روسیه، ممکن است سرنوشتی مشابه اوکراین در انتظار ارمنستان باشد. با این حال، بخشی از جامعه ارمنستان همچنان از پاشینیان حمایت می‌کند و این مسئله دلایل متعددی دارد.

این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: مهم‌ترین دلیل، افزایش قدرت ترکیه و جمهوری آذربایجان در سال‌های اخیر است. پس از جنگ قره‌باغ و تحولات منطقه، بسیاری از ارمنی‌ها به این جمع‌بندی رسیدند که روسیه در بزنگاه‌های حساس حمایت مؤثری از آنها نکرده است. از نگاه این طیف، از دست رفتن قره‌باغ نشانه‌ای از ناکارآمدی تکیه صرف بر روسیه بود و به همین دلیل معتقدند باید به سمت غرب حرکت کرد.

تقوی‌نیا ادامه داد: پاشینیان نیز بارها اعلام کرده است که در عین حفظ روابط با روسیه، به دنبال گسترش مناسبات با غرب است. در مقابل، روس‌ها نیز تلاش کردند پیش از انتخابات بر افکار عمومی ارمنستان تأثیر بگذارند. از جمله این اقدامات می‌توان به محدودیت‌هایی که برای واردات برخی کالاهای ارمنستان از جمله شراب و کنیاک به روسیه اعمال شد اشاره کرد؛ موضوعی که از آنجا که صادرات این محصولات سهم مهمی در اقتصاد ارمنستان دارد، فشار اقتصادی قابل توجهی بر ایروان وارد می‌کند.

وی با اشاره به وابستگی‌های ساختاری ارمنستان به روسیه گفت: با وجود این تحولات، ارمنستان همچنان در حوزه انرژی به روسیه وابستگی جدی دارد و این مسئله یکی از مهم‌ترین نقاط ضعف دولت پاشینیان محسوب می‌شود. تأمین بخش مهمی از نفت، گاز و زیرساخت‌های انرژی این کشور به روسیه وابسته است و قطع یا محدود شدن این همکاری‌ها می‌تواند برای ایروان هزینه‌ساز باشد.

این تحلیلگر مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: پاشینیان تلاش می‌کند به منازعات تاریخی میان ارمنی‌ها و آذری‌ها پایان دهد و فصل جدیدی را در روابط منطقه‌ای آغاز کند. حتی در برخی موارد شاهد فاصله گرفتن دولت او از نمادهای سنتی هویت ارمنی بوده‌ایم. برای مثال، توجه کمتر به نماد آرارات که از مهم‌ترین نمادهای تاریخی و فرهنگی ارامنه محسوب می‌شود، در همین چارچوب قابل ارزیابی است.

وی افزود: به نظر می‌رسد پاشینیان به دنبال عبور از روایت‌های تاریخی و ملی‌گرایانه گذشته و حرکت به سمت یک نظم جدید منطقه‌ای است، اما این روند از منظر منافع ملی ایران می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. اگر ارمنستان در آینده بیش از پیش به غرب نزدیک شود، عضویت در ساختارهایی همچون اتحادیه اروپا یا حتی ناتو دور از ذهن نخواهد بود.

تقوی‌نیا تأکید کرد: ایران و روسیه باید نسبت به این تحولات حساس باشند و به مقامات ارمنستان یادآوری کنند که ملاحظات امنیتی منطقه قابل چشم‌پوشی نیست. هرگونه تغییر در آرایش ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی می‌تواند پیامدهای مستقیمی برای امنیت ملی ایران داشته باشد.

وی درباره آینده دولت پاشینیان اظهار کرد: معتقدم مسیر انتخاب‌شده از سوی پاشینیان آینده روشنی برای ارمنستان رقم نخواهد زد. تجربه نشان داده است که فاصله گرفتن از روسیه و از دست دادن چتر امنیتی مسکو، یکی از عوامل مهم تضعیف موقعیت ارمنستان در سال‌های اخیر بود. در نتیجه همین تحولات نیز ایروان کنترل قره‌باغ را از دست داد.

این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: اکنون پاشینیان تصور می‌کند که با چرخش به سمت غرب می‌تواند امنیت، آرامش و رفاه پایدار را برای کشورش به ارمغان آورد، اما به اعتقاد من چنین تصوری با واقعیت‌های منطقه سازگار نیست. ارمنی‌ها که از سال‌ها جنگ و تنش خسته شده‌اند، به سمت گزینه‌ای حرکت کرده‌اند که ممکن است در آینده هزینه‌های جدیدی برای آن‌ها ایجاد کند.

وی در پایان گفت: آینده نشان خواهد داد که آیا صلحی پایدار میان ارمنستان، جمهوری آذربایجان و ترکیه شکل خواهد گرفت یا خیر، اما به نظر من حتی در صورت اعطای امتیازات بیشتر از سوی پاشینیان، مطالبات آنکارا و باکو پایان نخواهد یافت. موضوعاتی همچون کریدور زنگزور و منطقه سیونیک همچنان در محاسبات راهبردی ترکیه و جمهوری آذربایجان جایگاه مهمی دارد و این کشورها از اهداف ژئوپلیتیکی خود صرف‌نظر نخواهند کرد.