بازارها جشن گرفتند، سیاست در انتظار آزمون

به گزارش اطلاعات نیوز، بازارهای آسیا صبح دوشنبه با جهشی کم‌سابقه باز شدند، اما آنچه در تابلوی معاملات دیده شد تنها واکنش هیجانی به یک تیتر خبری نبود؛ نشانه‌ای بود از جابه‌جایی یک موازنه بزرگ! اعلام چارچوب توافق برای پایان جنگ آمریکا و رژیم‌صهیونیستی علیه ایران، و هم‌زمان خبر بازگشایی تنگه هرمز، به‌سرعت «حق بیمه بحران» را از بازار نفت و سهام زدود و معادله‌ای را که نزدیک به چهار ماه اقتصاد جهانی را در وضعیت آماده‌باش نگه داشته بود، از نو تعریف کرد. به نوشته الجزیره، نیکی ۲۲۵ ژاپن تا ۵.۵ درصد جهش کرد، کوسپی کره‌جنوبی تا ۵.۷ درصد بالا رفت و شاخص‌های تایوان و استرالیا نیز در مسیر صعود قرار گرفتند؛ در همان حال، نفت برنت حدود ۴.۵ درصد سقوط کرد و به زیر ۸۳.۴۰ دلار رسید. این تنها نوسان قیمت نبود؛ پیام بازار این بود که اگر تنش در خلیج فارس عقب‌نشینی کند، زنجیره‌ای از فشارها بر تورم، حمل‌ونقل و سیاست پولی نیز ناچار به عقب‌نشینی خواهد شد.

همین‌جا است که اهمیت سیاسی و راهبردی رخداد آشکار می‌شود، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود از «توافق» با ایران سخن گفت و مدعی شد اجازه بازگشایی بدون عوارض تنگه هرمز و رفع فوری محاصره دریایی بنادر ایران را صادر کرده است؛ ساعاتی بعد، شورای عالی امنیت ملی ایران نیز تایید کرد که متن یک «یادداشت تفاهم» نهایی شده است. به گزارش الجزیره، شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، نقش میانجی‌گری اسلام‌آباد را برجسته کرده و گفته مراسم امضا قرار است جمعه در سوئیس برگزار شود، اگر این روند به اجرا برسد، تنها یک آتش‌بس محدود در کار نخواهد بود؛ بلکه بازآرایی یک نظم امنیتی در یکی از حساس‌ترین شاهراه‌های انرژی جهان رقم می‌خورد. هرمزتنها یک آبراه نیست، بلکه اهرمی است که در ماه‌های اخیر بر بهای انرژی، محاسبات بیمه‌گران، موجودی انبارها و حتی تصمیم‌گیری بانک‌های مرکزی سایه انداخته بود، از همین روست که کاهش قیمت نفت، برای اقتصادهای مصرف‌کننده، نه‌تنها خبر خوب، بلکه کاهش یک فشار سیستمی است.

با این حال، فاصله میان امضای سیاسی و بازگشت عملی آرامش، همان شکافی است که می‌تواند سرنوشت این توافق را تعیین کند. به گفته خونه گو، رئیس بخش تحقیقات آسیا در ANZ، بازارها از قبل به نشانه‌های احتمال توافق واکنش نشان داده بودند، اما «تایید رسمی» موج تازه‌ای از خوش‌بینی را فعال کرد؛ او هم‌زمان هشدار داد که افت بهای نفت می‌تواند برای بانک‌های مرکزی آسودگی موقت ایجاد کند، در حالی که اکنون نگاه‌ها به نشست هفته جاری فدرال رزرو دوخته شده است، اما در سوی دیگر، صنعت کشتیرانی هنوز از عادی‌سازی کامل فاصله دارد. سواین رینگ‌باکن، مدیر انجمن بیمه ریسک جنگی مالکان کشتی نروژ، به الجزیره گفته هزاران کشتی همچنان در اطراف آبراه گرفتار مانده‌اند و حتی در صورت بازگشایی، پاک‌سازی میادین احتمالی مین و ترمیم آسیب‌های زیرساختی می‌تواند ماه‌ها زمان ببرد، این همان نقطه‌ای است که خوش‌بینی بازار را از واقعیت عملی جدا می‌کند: حتی وقتی توافق اعلام می‌شود، لجستیک، بیمه، امنیت دریایی و زنجیره تامین به‌راحتی به وضعیت پیشین بازنمی‌گردند.

از این نگاه، رخداد امروز بیش از آنکه پایان یک جنگ باشد، آغاز رقابت تازه‌ای بر سر شکل‌دهی به پساجنگ است؛ رقابتی که در آن آمریکا می‌کوشد هزینه ژئوپلیتیک بحران را کاهش دهد، ایران در پی تبدیل فشار نظامی به امتیاز اقتصادی است، و بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای می‌کوشند از دل یک عقب‌نشینی پرریسک، سهم بیشتری از امنیت و تجارت آینده بگیرند. به باور تحلیلگران بازار، باز شدن هرمز اگرچه می‌تواند به فروکش کردن التهاب نفت کمک کند، اما بازگشت «اعتماد» زمان‌برتر از بازگشت کشتی‌هاست. همین فاصله است که تعیین می‌کند آیا این توافق به نقطه عطفی در نظم انرژی و امنیت خلیج فارس تبدیل می‌شود یا صرفاً آتش‌بس شکننده‌ای خواهد بود که بازارها برای لحظه‌ای آن را جشن گرفته‌اند. در هر دو صورت، معادله‌ای که امروز در آسیا آغاز شد، فراتر از یک روز سبز در بورس و یک روز قرمز در نفت است؛ این می‌تواند سرآغاز بازتعریف قدرت، ریسک و ائتلاف‌ها در یکی از راهبردی‌ترین گلوگاه‌های جهان باشد.