مدیرانی که خیلی مهم نیستند

حسین انتظامی – روزنامه اطلاعات: همه ما فکر می‌کنیم اداره‌مان خیلی مهم است، مسئولیت و پست‌مان مهم است و همه شرح وظایف‌مان هم مهم‌اند.

اما در شرایط بحرانی، شرایط انقباضی، در نبود منابع یا در بازسازی ساختاری آیا همچنان اداره ما و پست من دارای اولویت‌اند و همه کارویژه‌هایی که روی پست من تعریف شده همچنان باید انجام گیرند؟

وقتی در برودت یا آلودگی یا شرایط خاص، همه ادارات بجز مراکز درمانی و انتظامی تعطیل می‌شوند، چه پیامی دارد؟ معنایش این است که در آن شرایط، بقیه کارها غیر مهم‌اند.

اگر همه ادارات با تمام ظرفیت خود و در ایفای همه نقش‌های خود کار کنند نمی‌توان شرایط بحرانی یا خاص را مدیریت کرد. تازه این با فرض نبود اختلالات ساختاری و تودرتویی نهادی است که به‌تنهایی می‌تواند ماشین بوروکراسی را زمین‌گیر کند.

بعضی ادارات، بعضی پست‌ها و بعضی وظایف مثل اَعمال نماز، جنبه رکنی دارند، بعضی‌ واجب‌اند و بعضی مستحب. وقتی بیم جان می‌رود یا وقت، تنگ است مستحبات ساقط می‌شود. مثلا قنوت و ذکر سه‌باره تسبیحات اربعه و دو تا از سلام‌های تشهد را نباید خواند؛ همچنان که تحت هر شرایطی ۵ رکن نماز، عمدا و حتی سهوا نمی‌تواند ترک شود چون بدون آن «رکن»ها نماز بی‌معناست.

مدیریت بوروکراسی هم در شرایط بحران یا کمبود منابع یا اصلاحات ساختاری همین وضع را دارد. یعنی در چنین شرایطی، فعال بودن همه ادارات، کارکردن آنها با همه ظرفیت و انجام همه تکالیفی که برایشان نوشته شده کاری است نا بخردانه و ضد بوروکراتیک.

یکی از ویژگی‌های مدیرانی که نگاه راهبردی دارند، این است که قدرت تمیز بین اینها را دارند و در شرایط خاص، چراغِ کارهای غیرضرور، جلسات غیرضرور و نامه‌نگاری‌های غیرضرور را عجالتاً خاموش می‌کنند تا قدرت تنفس به کارهای اصلی (رُکنی) بدهند وگرنه کارویژه‌های اصلی، زیر آن امور مستحبی مدفون می‌شوند.

طبیعی است که ادارات غیر مهم، پست‌های غیر مهم و حتی پست‌های غیر مهم از ادارات مهم و کار ویژه‌های غیر مهم از پست‌های مهم بخواهند خود را نشان دهند اما وظیفه مدیر تحول‌گرا و راهبردی این است که در شرایط خاص به آنها اجازه نمود ندهد وگرنه بود کل سیستم را به مخاطره می‌افکند.