روسیه و چین به نفع ایران وارد جنگ میشوند؟
به گزارش اطلاعات نیوز، هر بار که تنشها در منطقه افزایش مییابد، در فضای رسانهای و برخی تحلیلها این سوال مطرح میشود که آیا در صورت وقوع جنگ، روسیه یا چین بهطور مستقیم وارد میدان جنگ میشوند و از...
به گزارش اطلاعات نیوز، هر بار که تنشها در منطقه افزایش مییابد، در فضای رسانهای و برخی تحلیلها این سوال مطرح میشود که آیا در صورت وقوع جنگ، روسیه یا چین بهطور مستقیم وارد میدان جنگ میشوند و از ایران حمایت نظامی میکنند یا نه؟ و در صورتی که حمایت مستقیم نظامی صورت نگیرد، برخی این نتیجه را میگیرند که این کشورها قابل اعتماد نیستند یا روابط با آنها کمارزش است، واقعیت اما فراتر از این سادهسازیها است.
در سیاست بینالملل، کشورها به طور معمول بر اساس منافع و ظرفیتهای خود عمل میکنند، نه بر اساس تعهد اخلاقی یا روابط دوستانه. ایران قراردادی برای همکاری نظامی مستقیم با روسیه و چین ندارد. برای مثال در جنگ اوکراین، ایران وارد درگیری نظامی مستقیم نشد و هیچیک از این کشورها نیز انتظار نداشتند که ایران وارد جنگ آنها شود. این طبیعی است و بخشی از عرف و منطق روابط بین کشورها به شمار میرود.
حمایتهای روسیه و چین از ایران، چه در زمینه سیاسی و چه در حوزه تسلیحات و سامانههای دفاعی، نمونهای از همین همکاری مبتنی بر منافع است. روسیه و چین ابزارهای دفاعی و تجهیزات لازم را در اختیار ایران قرار میدهند، بدون آنکه معنای آن، تعهد به ورود مستقیم به جنگ باشد. ایران هم بهعنوان کشوری مستقل، این کمکها را برای تقویت ظرفیت دفاعی خود دریافت میکند، نه برای وابستگی به حضور نظامی دیگران.
بنابراین، روایتهایی که عدم ورود مستقیم روسیه و چین را نشانه ضعف یا بیوفایی رابطه نشان میدهند، بیش از آنکه منعکسکننده واقعیت باشد، بر برداشتهای احساسی و شایعهپردازی بنا شده است. هدف این خط تحلیل، القای حس تنهایی یا انزوای ایران است؛ اما واقعیت این است که ایران همواره بر پایه تواناییها و تصمیمهای مستقل خود عمل میکند و حمایتهای سیاسی یا تجهیزاتی طرفین، تنهامکمل این مسیر است، نه جایگزین آن.
به بیان دیگر، سیاست خارجی ایران ترکیبی از استقلال تصمیمگیری و بهرهگیری هوشمندانه از همکاریهای بینالمللی است.
در صورت جنگ، چین و روسیه وارد نبرد نظامی نمیشوند، اما حمایتها ادامه دارد
مهدی سیف تبریزی، کارشناس و تحلیلگر مسائل روسیه، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: اگر توقع مداخله نظامی مستقیم از سوی چین و روسیه وجود داشته باشد، این اتفاق رخ نخواهد داد، اما موضوع ایران، پیش از آنکه برای آمریکا اهمیت داشته باشد، با توجه به اقدامات این کشور در حوزه محاصره نفتی، در عمل چین را هدف قرار داده است. پیش از ایران نیز این اتفاق درباره ونزوئلا رخ داد؛ زمانی که بیش از ۸۰ درصد صادرات نفت ونزوئلا در اختیار چین بود و آمریکا توانست این مسیر را قطع کند. در صورت بروز اتفاقی برای ایران، در این جبهه تأثیرات بسیار بزرگ و منفی متوجه چین خواهد شد و ضربات سختی به برنامههای این کشور، بهویژه برنامه ۲۰۳۰، وارد میشود.
وی افزود: روسیه نیز ایران را بر اساس نگاه خود به منطقه، بهعنوان سد جنوبیاش در نظر میگیرد. ایران بهعنوان قلب تپنده منطقه و عامل حفاظت از مرزهای جنوبی روسیه مطرح است و برای روسها اهمیت زیادی دارد که ایران به سمت غرب گرایش پیدا نکند. این موضوع برای مسکو بسیار مهم است.
این کارشناس مسائل روسیه ادامه داد: پس از امضای تفاهمنامهها و همچنین در جریان جنگ ۱۲ روزه، شاهد حمایتهای بسیار خوبی از سوی روسیه در بعد سیاسی بودیم. در شورای امنیت، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و شورای حقوق بشر، بارها حمایتهای قوی روسیه از ایران دیده شد. هرچند به نظر میرسد چین با همان شدت وارد عمل نشد، اما در مجموع حمایتهای خاص خود را داشت.
ورود جنگنده و سامانههای پدافندی به ایران
سیف تبریزی گفت: اخباری که بخشی از آنها تأیید شده، حاکی از حمایتهای تسلیحاتی روسیه پس از جنگ ۱۲ روزه است. هرچند برخی از این موارد در حد گمانهزنی است، اما تصاویری از بالگرد میل -۲۸ منتشر شده و گفته میشود سامانه پدافندی اس -۴۰۰ هم تست شده و جایگزین سامانههایی شده که پیش از این در اختیار نداشتیم. همچنین اخباری درباره ورود جنگندههای سوخو و میگ و تحویل آنها به ایران مطرح شده است.
وی افزود: از بلاروس نیز سامانههای پدافندی وارد شده است. با توجه به حملونقلهایی که در ماههای اخیر بین ایران و روسیه انجام شده و هواپیماهایی که در فرودگاههای اصفهان و مهرآباد به زمین نشستهاند، میتوان این گزاره را مطرح کرد که تلاش شده ابزارهایی که در توان بوده، در اختیار ایران قرار گیرد.
این کارشناس مسائل روسیه تصریح کرد: درباره چین نیز وضعیت به همین شکل است. در دو هفته گذشته گفته میشود چندین سامانه دفاعی و تجهیزات جنگ الکترونیک از چین وارد شده است. هرچند برخی این موارد را شایعه میدانند، اما ورود موشکهای ضد ناو و ضد هواپیما نیز مطرح شده که در حد گمانهزنی است. با این حال میدانیم که برای شکار پهپادها در جنگ ۱۲ روزه، از برخی سامانههای پدافندی چینی نیز استفاده شده است.
وی گفت: به همین دلیل میتوان گفت که حمایتهایی صورت گرفته و اگر جنگی هم رخ دهد، روسیه و چین وارد خواهند شد، اما نه به معنای ورود مستقیم به جنگ. حتی صحبتهایی میان وزرای دفاع چین و روسیه انجام شده که در آن به لزوم موضعگیریهای بهتر و هماهنگتر نسبت به تحولات منطقه و ایران اشاره شده است.
سیف تبریزی در ادامه تأکید کرد: اما اینکه آیا این کشورها بهصورت نظامی وارد جنگ خواهند شد، به نظر من چنین اتفاقی نخواهد افتاد. نه آنها وارد جنگ میشوند و نه ما چنین درخواستی از آنها خواهیم داشت. ما قراردادی نظامی با چین نداریم، اما از نظر تجهیزاتی به طورقطع حمایتهایی صورت گرفته و پدافند دفاعی ایران با سامانههای جدید جایگزین شده است.
وی در پایان گفت: نباید این توقع ایجاد شود که اگر جنگی رخ دهد، این دو کشور بهعنوان متحد وارد میدان شوند. چنین قراردادی میان ما وجود ندارد؛ نه از نظر حقوقی، نه از نظر عرف و نه از نظر سابقه تاریخی. آنچه وجود دارد، حمایتهای سیاسی، تسلیحاتی و امنیتی است، نه ورود مستقیم نظامی به جنگ.
به گزارش ایمنا، چین و روسیه در قبال ایران، از جمله در موضوع هستهای و تنش با آمریکا، بر اساس یک نگاه کلان و منافع ملی خود عمل میکنند؛ بهطوریکه پرونده هستهای ذیل روابط دوجانبه با ایران تعریف میشود، نه در قالب یک اتحاد سهجانبه ساختاریافته. حمایتهای اخیر دو کشور، از جمله صدور بیانیه مشترک با ایران علیه اسنپبک و ارسال نامه به شورای حکام، ریشه در اجرای کامل برجام از سوی ایران و خروج آمریکا از آن دارد؛ مسیری که حتی پیش از جنگ اوکراین باعث فاصله گرفتن مواضع پکن و مسکو از واشنگتن شد. بنابراین، همراهی چین و روسیه با ایران را نمیتوان تنها محصول تحولات جدید یا تقابل آنها با آمریکا دانست، بلکه این همراهی مبتنی بر ارزیابیهای حقوقی و امنیتی آنها پس از برجام شکل گرفته است.
با این حال، این حمایتها ماهیتی سیاسی و دیپلماتیک دارد و بههیچوجه به معنای آمادگی چین و روسیه برای ورود به جنگ با آمریکا بهخاطر ایران نیست. هر دو کشور ترجیح میدهند با یک دولت مستقل و باثبات در ایران مواجه باشند و ثبات و اقتدار مرکزی ایران را به هرجومرج یا تجزیه ترجیح میدهند، اما در عین حال حاضر نیستند منافع کلان خود را قربانی تقابل نظامی با آمریکا کنند. روابط ایران با چین و روسیه نه «ابزاری» بلکه مبتنی بر منافع متقابل و متغیر است؛ همانگونه که در نظام بینالملل، همکاری و تعارض میتواند همزمان و بسته به موضوع وجود داشته باشد.