دوباره مذاکره و بازی خطرناکی که بهایش جنگ است
شاهین نجفیفر در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه لازمه شکلگیری هر مذاکرهای، مشخص بودن خواستههای اولیه دو طرف است، اظهار کرد: زمانی که دو بازیگر میخواهند از مسیر دیپلماسی اختلافات خود را حل...
شاهین نجفیفر در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه لازمه شکلگیری هر مذاکرهای، مشخص بودن خواستههای اولیه دو طرف است، اظهار کرد: زمانی که دو بازیگر میخواهند از مسیر دیپلماسی اختلافات خود را حل کنند، ابتدا باید روشن باشد که هر کدام چه مطالباتی دارند. در خصوص مذاکرات فعلی ایران و آمریکا، بهطور شفاف مشخص نیست که دو طرف چه میخواهند.
وی افزود: در یک ماه گذشته شاهد بودیم که از سوی آمریکاییها تهدیدهایی متوجه موجودیت سیاسی جمهوری اسلامی ایران مطرح شد و این پیام منتقل شد که آنها قصد دارند از شرایط اجتماعی و سیاسی داخل ایران برای اعمال فشار و حتی تهدید موجودیتی استفاده کنند. از سوی دیگر، ترامپ و مقامات دولت آمریکا اعلام میکنند که هدفشان از بین بردن برنامه هستهای ایران است. این تناقض، نشاندهنده عدم شفافیت در خواستههای طرف آمریکایی است.
این کارشناس مسائل بینالملل ادامه داد: مشخص نیست آمریکاییها دقیق به دنبال چه هستند و در قبال ایران چه هدفی را دنبال میکنند. آیا قصد تضعیف جایگاه ایران در منطقه را دارند، میخواهند آن را از بین ببرند یا حتی به تثبیت وضعیت فعلی رضایت میدهند؟ بهویژه در شرایطی که ایران از سوریه خارج شده و وضعیت حزبالله و محور مقاومت نسبت به دو سال گذشته تغییرات جدی داشته، هنوز معلوم نیست آیا آمریکا به همین سطح راضی است یا قصد دارد فشار بیشتری وارد کند.
نجفیفر تصریح کرد: در مقابل، خواستههای طرف ایرانی نیز مشخص نیست. آیا ایران وارد مذاکره شده تا از وقوع جنگ جلوگیری کند؟ آیا هدف، به تعویق انداختن یک درگیری احتمالی است؟ یا ایران میخواهد جایگاه خود را در منطقه تثبیت کند، حتی با پذیرش کاهش نقش خود در خاورمیانه؟ یا اینکه هدف اصلی، رفع تحریمها است؟ هرکدام از این اهداف، کارتها و مسیرهای متفاوتی را میطلبد، اما تاکنون شاهد یک مذاکره منطقی و چارچوبمند از سوی هیچیک از طرفین نبودهایم.
وی افزود: به نظر میرسد دو طرف تنها با عجله و از سر نگرانی نسبت به وقوع یک فاجعه منطقهای به یکدیگر نزدیک شدهاند. این موضوع بهویژه پس از سخنان اخیر رهبر معظم انقلاب، شدت گرفت؛ جایی که ایشان تأکید کردند هرگونه حمله به ایران تبعات منطقهای خواهد داشت. پس از این موضعگیری، نوعی واهمه در طرف مقابل مشاهده شد که به سرعت باعث برنامهریزی برای دیدارهایی از جمله در آنکارا شد.
وضعیت نامعلوم و نبود شفافیت در مطالبات مذاکرات ایران و آمریکا، همان عاملی است که پیشتر باعث شد مذاکرات عمان و رم به نتیجه نرسد و درنهایت منطقه به سمت جنگ سوق داده شود.
نجفیفر گفت: در شرایط فعلی، در بهترین حالت، مذاکرات میتواند تنها یک پیشزمینه ایجاد کند؛ یعنی دو طرف بتوانند بر سر چارچوبها، خواستهها و شیوه مذاکره به توافق اولیه برسند. این وضعیت نامعلوم و نبود شفافیت در مطالبات، همان عاملی است که پیشتر باعث شد مذاکرات عمان و رم به نتیجه نرسد و درنهایت منطقه به سمت جنگ سوق داده شود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال انتقال یا واگذاری اورانیوم غنیشده ایران اظهار کرد: این مسئله بسیار پیچیده است و تصمیمگیری درباره تسلیم اورانیوم غنیشده، تبعات اجتماعی جدی در داخل ایران دارد. بلافاصله پس از چنین اقدامی، جامعه ایران با یک پرسش اساسی مواجه میشود؛ اینکه اگر قرار بود در نهایت این دستاورد واگذار شود، چرا مردم این همه سختی را برای حفظ آن متحمل شدند؟
حساسیت اجتماعی نسبت به انتقال اورانیوم بالا است
وی ادامه داد: این پرسش را همه طیفها مطرح خواهند کرد؛ از جریانهای حزباللهی گرفته تا اصلاحطلبان و مردم عادی در کف جامعه. همین موضوع نشان میدهد که حساسیت اجتماعی نسبت به این مسئله بسیار بالا است. حتی استفاده از واژه «تسلیم کردن» برای توصیف این اقدام، بیانگر عمق حساسیت افکار عمومی ایران نسبت به موضوع اورانیوم غنیشده است.
نجفیفر با بیان اینکه علاوه بر تبعات اجتماعی، این اقدام پیامدهای سیاسی گستردهای برای منطقه خاورمیانه دارد، تأکید کرد: کشورهایی مانند امارات و عربستان برنامههای هستهای بلندمدتی تدوین کردهاند و به دنبال غنیسازی در داخل خاک خود هستند. واگذاری اورانیوم غنیشده ایران میتواند این برنامهها را تحت تأثیر قرار دهد و حتی روند حرکت منطقه به سمت استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای را برای سالها متوقف کند.
حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده، از نظر بازدارندگی، تأثیری همسنگ صدها هواپیما و سامانه پدافندی در تأمین امنیت ایران داشته است.
وی افزود: مهمتر از همه، این موضوع برای موجودیت نظام جمهوری اسلامی ایران بسیار خطرناک است. در واقع یکی از دلایل اصلی که تاکنون مانع از شکلگیری یک بسیج همهجانبه بینالمللی و وقوع جنگ گسترده علیه ایران شده، همین توانمندی و ذخیره هستهای کشور است. حتی حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده، از نظر بازدارندگی، تأثیری همسنگ صدها هواپیما و سامانه پدافندی در تأمین امنیت ایران داشته است.
این کارشناس مسائل بینالملل در پایان گفت: بر همین اساس، بعید میدانم ایران تن به چنین اقدامی بدهد و این ماده را واگذار کند.